10 februari 2017

Over NKB

Over het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling

Veel gebieden in ons land hebben te maken met veenbodemdaling. De gevolgen van bodemdaling op de samenleving zijn groot. In bebouwd gebied is dit financieel uit te drukken in de schade aan woningen, cultureel erfgoed en de schade aan wegen, riolering en overige kabels en leidingen. Voor het voorkomen van toenemende beheerlasten en schade als gevolg van bodemdaling in bebouwd gebied is een omslag nodig in het denken over inrichting, beheer en onderhoud van bestaande en nieuwe woningen en van de openbare ruimte.

In het landelijk veenweidegebied is de melkveehouderij de belangrijkste grondeigenaar die te maken heeft met de gevolgen van bodemdaling. De benodigde lage grondwaterstand voor de bedrijfsvoeringen werkt maaivelddaling in de hand en daarmee ook de emissie van broeikasgassen. Door maaivelddalingen nemen bovendien de ongelijkmatige hoogteverschillen toe wat problemen geeft voor het waterbeheer, de aansluiting op de omliggende infrastructuur, natuur en cultuurhistorische landschapswaarden. Kennisinstellingen geven aan dat er welliswaar data en kaarten zijn, maar dat het nog aan fundamentele inzichten ontbreekt hoe bodemdaling precies werkt.

De opgave draait niet alleen om bodemdaling in de huidige context maar ook om bodemdaling in de context van de toekomstbestendige omgeving. Nederland staat de komende decennia voor grote maatschappelijke opgaven op het snijvlak van klimaat, (zoet)water, wonen, duurzaamheid, kringlooplandbouw en ruimtelijke inrichting. Zowel het landelijk als het stedelijk gebied moet in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig zijn ingericht. Daarnaast is de Nederlandse doelstelling om de uitstoot van CO2 te beperken tot 49% in 2030. Deze doelstelling is recent via de Klimaattafel vertaald naar een opgave voor het veenweidegebied van 1 megaton CO2 reductie in 2030.

Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling komt voort uit de maatschappelijke opgaven zoals hiervoor beschreven. Binnen de context van het veranderende klimaat, de bijbehorende waterproblematiek en de benodigde omslag in de landbouwsector zijn er in gebieden met bodemdaling grote en urgente uitdagingen op het gebied van wonen en werken, economische vitaliteit, klimaatbestendigheid, landbouw, cultuurhistorie, natuur en gezondheid. Het netwerk laat zien dat er al veel gebeurt op het gebied van samenwerking, onderzoek en pilots. Het veld is echter versnipperd en de samenhang is verre van vanzelfsprekend. Deze samenhang is noodzakelijk om verbanden te leggen en daar zet het NKB zich voor in.

Vanuit deze achtergrond werkt het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling aan het verbinden, versterken en ontwikkelen van kennis rondom bodemdaling. In dat kader is er een inventarisatie gemaakt van lokale en regionale kennisprojecten rondom bodemdaling. Dit heeft geresulteerd in de projectenlijst, die hier te bekijken is.

Bodemdaling klikkenderwijs

Voor studenten en docenten in het onderwijs is het vaak lastig om goede kennisbronnen te vinden over bodemdaling. Het aanbod via Google is groot maar niet altijd goed. In opdracht van het UP Bodem en Ondergrond is in 2020 in samenwerking met het NKB, Platform Slappe Bodem en Provincie Zuid-Holland een structuur en eerste opzet van een clickable infographic bodemdaling ontwikkeld. Hiermee kan iedereen de huidige beschikbare (wetenschappelijke) kennis makkelijk, snel en overzichtelijk vinden. Niet alleen voor onderwijs, maar alle stakeholders.

In 2021 wordt de infographic verdiept, compleet gemaakt en openbaar beschikbaar gesteld. De Regio Deal Bodemdaling Groene Hart maakt samen met de Provincie Utrecht deze slag mogelijk. De uitwerking betreft het completeren, verdiepen en verbinden van de infographic.

De infographic werkt voor verschillende doelgroepen:

  • Studenten en docenten: op vrijwel alle hogescholen is ruimte voor projectonderwijs. Studenten werken vaak aan een opdracht vanuit het werkveld. Een infographic bodemdaling helpt studenten bij de start van een opdracht rond het thema bodemdaling.
  • Ambtenaren en bestuurders: de infographic is het startpunt voor een nieuwe medewerker, nieuw raadslid of bestuurder om zich op een snelle manier in te lezen en kennis te vergaren over wat er speelt.
  • Bedrijven en kennisinstellingen: bedrijven die te maken hebben met bodemdaling maar ook adviesbureaus en kennisinstellingen kunnen straks terecht bij de infographic.

Het eindproduct van dit project is een complete clickable infographic waarmee de huidige beschikbare (wetenschappelijke) kennis over bodemdaling makkelijk, snel en overzichtelijk gevonden kan worden. Deze infographic is voor de gebruikers zoveel als mogelijk toegankelijk via de voor hen bekend kanalen. Klik op het plaatje om de voorlopige infographic alvast te bekijken: