Bodemdaling algemeen

  • Wat is veenbodemdaling? 
    Lees verder

    Nederland heeft al eeuwen te maken met veenbodemdaling. De twee belangrijkste oorzaken van bodemdaling zijn oxidatie van veen en zetting van veen: Om veengrond geschikt te maken voor landbouw werden vaarten en sloten gegraven om het gebied te ontwateren. Deze onttrekking van water aan de veengrond zorgt ervoor dat het veen in contact komt met zuurstof en gaat oxideren. Als gevolg daarvan verdampt een deel van de bodem als CO2 naar de lucht.
    Daarnaast kan de veenbodem net als andere grondsoorten een deel van zijn volume verliezen door vochtverlies (bijvoorbeeld door verdamping) en daardoor (tijdelijk) dalen. Dit heet krimp. Door vochttoename kan de bodem ook weer stijgen, dat heet zwel. Het deel van de krimp dat permanent is heet klink. Oxidatie en klink zorgen voor een dalende bodem. Dit proces vindt ook nu nog plaats in veenweidegebieden.
    Om veengrond geschikt te maken voor landbouw werden vaarten en sloten gegraven om het gebied te ontwateren. Deze onttrekking van water aan de veengrond zorgt ervoor dat het veen in contact komt met zuurstof en gaat oxideren. Als gevolg daarvan verdampt een deel van de bodem als CO2 naar de lucht. Daarnaast kan de veenbodem net als andere grondsoorten een deel van zijn volume verliezen door vochtverlies (bijvoorbeeld door verdamping) en daardoor (tijdelijk) dalen. Dit heet krimp. Door vochttoename kan de bodem ook weer stijgen, dat heet zwel. Het deel van de krimp dat permanent is heet klink. Oxidatie en klink zorgen voor een dalende bodem. Dit proces vindt ook nu nog plaats in veenweidegebieden. Een andere vorm van bodemdaling is zetting. Daarbij wordt de slappe veengrond door het gewicht van bebouwing en infrastructuur samengedrukt. Zetting is de belangrijkste oorzaak van bodemdaling in stedelijk gebied.
    In de documentaire Het zinkende land (RTV Utrecht, 18 november 2017) wordt het proces van ontwatering, oxidatie en veenbodemdaling in een animatie in beeld gebracht. 
  • Hoe ontstaat veenoxidatie? 
    Lees verder

    Om veengrond geschikt te maken voor landbouw wordt water uit de bodem afgevoerd door bijvoorbeeld de aanleg van sloten en vaarten. Daardoor daalt de grondwaterstand en kan zuurstof in de bodem dringen. Zuurstofminnende bacteriën breken de veengrond vervolgens af tot CO2 die in de lucht verdwijnt. Deze veenafbraak wordt veenoxidatie genoemd. Het is één van de oorzaken van bodemdaling. 
  • Wat is zetting? 
    Lees verder

    Zetting ontstaat als de bodem als gevolg van belasting wordt samengedrukt. Die belasting ontstaat bijvoorbeeld door het neerzetten van bebouwing of door wegen en fietspaden. Dit leidt ertoe dat de veengrond wordt samengeperst (compactie) en als gevolg daarvan daalt.  
  • Wat is klink? 
    Lees verder

    Veenbodems kunnen door vochtverlies een deel van het volume verliezen en daardoor tijdelijk dalen. Dit wordt krimp genoemd. Het deel van de krimp dat permanent is heet klink. Oxidatie en klink leiden ertoe dat de bodem daalt.    
  • Is de bodemdaling door veenafbraak de belangrijkste oorzaak van het feit dat Nederland voor een groot deel onder de zeespiegel ligt
    Lees verder

    Dat het Nederlandse veenweidengebied onder de zeespiegel ligt is het gevolg van veenafbraak. Maar niet alleen het veenweidengebied ligt onder de zeespiegel. Dit geldt ook voor kleipolders in de Delta, voor de IJsselmeerpolders en voor de droogmakerijen waar in het verleden het veen is weggegraven om als brandstof gebruikt te worden. In die gebieden is veenafbraak dus niet de oorzaak van de lage ligging. Die diepste gebieden zijn de droogmakerijen met een diepte van 4 tot 5 meter onder de zeespiegel. De veenweidengebieden liggen zo’n 1 tot 2,5 m onder zeeniveau. Dat een groot deel van Nederland onder de zeespiegel ligt komt dus maar voor een beperkt deel door veenbodemdaling.    
  • Zakt de bodem sneller dan de zeespiegel stijgt? 
    Lees verder

    Dat hangt af van ondergrond en beleid. Volgens de klimaatscenario’s uit 2014 van het KNMI kan de zeespiegelstijging in 2100 oplopen tot 100 cm. Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) gaat sinds september 2019 uit van een zeespiegelstijging van maximaal 110 cm in 2100. Ook duiden recente onderzoeken (van o.a. KNMI en Universiteit Utrecht) erop dat de processen die van invloed zijn op het afsmelten van het landijs op Groenland en Antarctica veel sneller verlopen dan voorheen werd aangenomen. Volgens de Signaalgroep van het Deltaprogramma kan een nog snellere stijging van de zeespiegel daarom niet worden uitgesloten. De bodemdaling in veenweidengebieden door veenafbraak is in West-Nederland gemiddeld zo’n 7 mm per jaar, dus vanaf 2014 gerekend 60 cm tot 2100. In gebieden met een grotere drooglegging kan de bodemdaling door veenafbraak tot 15 mm per jaar zijn. Dat komt neer op een bodemdaling van zo’n 130 cm. Alleen in die gebieden is de bodemdaling door veenafbraak groter dan de zeespiegelstijging. De daling van wegen door zetting bij slappe veenbodems kan nog sneller gaan, maar dat is maar een klein deel van de totale oppervlakte.   

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *